Zatrzymanie prawa jazdy poza terenem zabudowanym. Co zmieniło się od marca

Od 3 marca 2026 roku obowiązuje zmiana przepisów, która rozszerza zakres zatrzymywania prawa jazdy za przekroczenie prędkości. Wcześniej policjant miał obowiązek odebrać dokument na trzy miesiące wyłącznie za jazdę o ponad 50 km/h szybciej w obszarze zabudowanym. Teraz sankcja dotyczy również dróg jednojezdniowych dwukierunkowych poza terenem zabudowanym. Zmiana weszła w życie w ramach tzw. ustawy przeciw bandytom drogowym i ma na celu ograniczenie liczby wypadków na trasach lokalnych.

Dlaczego przepis objął drogi poza terenem zabudowanym

Jak wskazuje dr Dagmara Jankowska-Karpa z Centrum Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego Instytutu Transportu Samochodowego, większość najtragiczniejszych zdarzeń ma miejsce poza obszarem zabudowanym, na drogach jednojezdniowych. To tam kierowcy najczęściej przeceniają swoje możliwości, a prędkość staje się czynnikiem decydującym o skutkach wypadku.

Drogi jednojezdniowe dwukierunkowe to trasy bez fizycznego rozdzielenia pasów ruchu — typowe dla połączeń lokalnych, powiatowych i części dróg krajowych. Brak bariery oraz ograniczona widoczność powodują, że nadmierna prędkość radykalnie zwiększa ryzyko czołowego zderzenia. Ustawodawca uznał, że dotychczasowe przepisy nie obejmowały wystarczająco szerokiego zakresu sytuacji, w których prędkość stanowi bezpośrednie zagrożenie.

Jak działa nowy przepis w praktyce

Zgodnie z obowiązującymi od marca regulacjami policjant ma obowiązek zatrzymania prawa jazdy na trzy miesiące w dwóch przypadkach: przekroczenia prędkości o ponad 50 km/h w obszarze zabudowanym oraz przekroczenia o tę samą wartość na drodze jednojezdniowej dwukierunkowej poza obszarem zabudowanym. Zatrzymanie następuje na miejscu kontroli. Niezależnie od tego, czy kierowca otrzymuje mandat, czy sprawa trafia do sądu.

Należy zaznaczyć, że przepis nie dotyczy dróg ekspresowych ani autostrad — tam nadal obowiązują inne zasady odpowiedzialności. Zmiana odnosi się wyłącznie do tras jednojezdniowych dwukierunkowych, czyli tych, na których ruch w obu kierunkach odbywa się na tej samej jezdni bez rozdzielenia.

Wzmożone kontrole i statystyki wypadków

Policja regularnie organizuje akcje kontrolne, szczególnie w okresach wzmożonego ruchu. Jak informuje komisarz Antoni Rzeczkowski z Biura Ruchu Drogowego Komendy Głównej Policji, podczas tegorocznej majówki na drogi wyjechało ponad 4,5 tys. policjantów drogówki. Kontrole obejmowały nie tylko trzeźwość i używanie pasów bezpieczeństwa, ale także prędkość — zwłaszcza na trasach lokalnych.

Z danych Polskiego Obserwatorium Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego ITS wynika, że w latach 2019–2025 w dniach od 1 do 3 maja doszło łącznie do 1075 wypadków, w których zginęło 115 osób, a 1279 zostało rannych. Średnio daje to 51 wypadków dziennie. Dla porównania przeciętny dzień weekendowy w tym samym okresie to 55 wypadków. Biorąc pod uwagę skokowy wzrost natężenia ruchu w majówkę, dane te pokazują skuteczność działań prewencyjnych, ale jednocześnie potwierdzają skalę zagrożenia na drogach lokalnych.

Co kierowca powinien wiedzieć

Nowy przepis nie zmienia zasad pomiaru prędkości ani procedur odwoławczych. Kierowca może kwestionować wynik pomiaru zgodnie z dotychczasowymi regułami, a zatrzymanie prawa jazdy nie jest wyrokiem — to środek tymczasowy, który obowiązuje przez trzy miesiące od daty zatrzymania dokumentu. Po tym czasie prawo jazdy można odebrać, o ile nie toczy się postępowanie sądowe.

Należy pamiętać, że zatrzymanie prawa jazdy to nie to samo co jego cofnięcie. Zatrzymanie jest czasowe i następuje automatycznie na podstawie przepisu. Cofnięcie wymaga orzeczenia sądu i może wiązać się z koniecznością ponownego zdawania egzaminu. Kierowca, który odzyskał dokument po trzech miesiącach, może legalnie prowadzić pojazd, chociaż punkty karne oraz ewentualna grzywna pozostają w mocy.

Zmiana przepisów nie wprowadza nowych obowiązków technicznych ani dodatkowych opłat. Dotyczy wyłącznie konsekwencji przekroczenia prędkości i ma charakter prewencyjny. Kierowcy planujący dłuższe trasy powinni zwrócić szczególną uwagę na ograniczenia prędkości na drogach lokalnych i dostosować jazdę do warunków panujących na trasie.