Symulatory jazdy w szkoleniach kierowców. Czy warto trenować w wirtualnej rzeczywistości?
Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego w Katowicach szkoli na zaawansowanych symulatorach strażaków, policjantów i kierowców zawodowych. Urządzenia pozwalają bezpiecznie przećwiczyć sytuacje niemożliwe do zaplanowania na prawdziwej drodze - od jazdy po oblodzeniu po przejazd na czerwonym świetle.
„Wiele lat temu otworzyliśmy takie centrum bezpieczeństwa w Dąbrowie Górniczej. Tam był symulator przejścia dla pieszych. Chcieliśmy przyciągnąć tym młodzież na szkolenia z bezpieczeństwa” - wspomina Jacek Wójcik, specjalista ds. szkoleń i bezpieczeństwa ruchu drogowego w WORD w Katowicach. Dziś przy tym ośrodku działa Krajowe Centrum Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, w którym na zaawansowanych symulatorach trenują kierowcy pojazdów uprzywilejowanych, ciężarówek oraz pracownicy firm transportowych.
Czego nie da się bezpiecznie przećwiczyć na drodze
Symulatory jazdy pozwalają na trening sytuacji, które w warunkach rzeczywistych byłyby zbyt ryzykowne lub niemożliwe do zaplanowania. Roman Ruciński, ekspert technologii symulacji i członek zarządu ETC-PZL Aerospace Industries, wskazuje kluczową zaletę: „Dzięki symulatorowi możemy w scenariuszach zasymulować takie sytuacje, które zdarzają się rzadko, a prowadzą do poważnych konsekwencji na drodze”. Przykładem jest przejazd pojazdem uprzywilejowanym przez skrzyżowanie na czerwonym świetle - manewru, którego nie sposób bezpiecznie trenować w ruchu miejskim.
Instruktorzy z Katowic otrzymali wraz z urządzeniem zestawy gotowych scenariuszy, ale opracowują też własne, oparte na statystykach policyjnych dotyczących najczęstszych przyczyn wypadków. Wójcik wyjaśnia: „Dzięki temu możemy uczyć kierowców dokładnie tego, co na drogach jest najbardziej ryzykowne. To na przykład sytuacje na przejściach dla pieszych czy na skrzyżowaniach”.
Przewaga nad płytą poślizgową
Jacek Wójcik, po wielu treningach z kierowcami, zauważa istotną różnicę między symulatorami a tradycyjnymi torami z płytami poślizgowymi. „Osobiście uważam, że ma on pewną przewagę nad płytami poślizgowymi na specjalnych torach. Bo tam po wielu przejazdach w takiej samej sytuacji można odnieść wrażenie, że się już nie zostanie zaskoczonym” - komentuje. Symulator natomiast umożliwia wrzucanie kierowcy wciąż w nowe, nieprzewidywalne sytuacje.
„W czasie kilku godzin treningu w symulatorze kierowca może doświadczyć więcej trudnych sytuacji, niż niekiedy doświadczyłby przez kilka lat jazdy” - Roman Ruciński, ETC-PZL Aerospace Industries
Wszystkie scenariusze zawierają symulacje współczesnych systemów wspomagania - od ABS po systemy stabilizacji toru jazdy. Kierowcy mogą dokładnie poznać, jak te rozwiązania działają w praktyce, bez narażania siebie i innych uczestników ruchu.
Kompresja czasu i warunków atmosferycznych
Roman Ruciński zwraca uwagę na możliwość skompresowania czasu szkolenia. „Jeżeli mamy jazdę samochodem uprzywilejowanym, to szybko możemy sprawdzić, jak kierowca sobie radzi w różnym środowisku. Możemy z dużego ruchu na autostradzie przełączyć się na ruch w mieście” - opisuje. W realnym życiu przejazd z centrum miasta na autostradę zajmuje dziesiątki minut.
Kolejną zaletą jest niezależność od pogody. Kierowcy mogą trenować jazdę w marznącym deszczu, gęstej mgle czy na oblodzeniu - bez czekania na odpowiednie warunki atmosferyczne. „Wyobraźmy sobie kierowcę wozu strażackiego, który jedzie na interwencję w marznącym deszczu, a nigdy wcześniej nie miał okazji sprawdzić, jak ważący 8 ton pojazd zachowuje się na śliskiej nawierzchni podczas podjazdu pod górę” - ilustruje Ruciński.
Kto korzysta i czy firmy wracają
Na symulatorach w Katowicach szkolą się strażacy, policjanci, pracownicy pogotowia ratunkowego oraz kierowcy zawodowi z firm prywatnych i państwowych. Trenuje tam też młodzież ze szkół średnich - osoby tuż przed egzaminem na prawo jazdy lub krótko po jego zdobyciu.
Wójcik podkreśla, że coraz więcej firm decyduje się na szkolenia swoich kierowców z bezpiecznej jazdy. „Najlepszym dowodem na skuteczność takich działań jest to, że firmy nie kończą na jednym szkoleniu. Że jak już u nas byli ich kierowcy, to zazwyczaj wracają. Rozumieją, że to pomaga” - dodaje specjalista z WORD.
Warunek skuteczności: dobry instruktor
Eksperci zgodnie podkreślają, że sam symulator to za mało. Roman Ruciński ostrzega: „Zawsze można zrobić to tak: masz pół godziny, to pojeździj karetką po mieście; zobaczysz, jak się samochody rozjeżdżają i robią ci miejsce. Tylko to nie ma sensu”. Całe szkolenie musi być spójną całością prowadzącą do konkretnego celu edukacyjnego.
Wymaga to wysiłku producenta symulatora, osoby przygotowującej scenariusze oraz instruktora z odpowiednim przygotowaniem - najlepiej pedagogicznym. Wójcik zaznacza, że dobry trening wymaga też zaangażowania samego uczestnika. Samorząd województwa śląskiego jest w tym zakresie pionierem - pozostaje pytanie, czy inne regiony pójdą tym tropem i zainwestują w podobne rozwiązania dla kierowców zawodowych i kandydatów na prawo jazdy.


